- Thưa ông, theo Chương trình trọng điểm Phát triển và ứng dụng CNSH trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn đến năm 2020, đến năm 2011 sẽ đưa một số cây trồng biến đổi gene vào sản xuất. Kế hoạch này được triển khai đến đâu?

- Ngay sau khi Chính phủ phê duyệt Chương trình này (năm 2006), Bộ NN-PTNT đã khẩn trương bắt tay vào xây dựng quy định về quản lý an toàn sinh học đối với các sinh vật BĐG trong nông nghiệp và đặc biệt chú trọng với cây trồng BĐG. Quy định được xây dựng xong từ cuối năm 2006, đến năm 2007 lấy ý kiến các bộ ngành nhưng đụng đâu vướng đó. Lý do là vì trước đó, Thủ tướng đã ký Quyết định 212, ban hành quy chế quản lý an toàn sinh học đối với các sinh vật BĐG, sản phẩm, hàng hóa có nguồn gốc từ sinh vật BĐG.

Theo quy chế này, các tổ chức, cá nhân chỉ được phép sản xuất, kinh doanh sản phẩm, hàng hoá có nguồn gốc từ sinh vật BĐG khi được cấp giấy chứng nhận an toàn về sức khoẻ, môi trường và đa dạng sinh học, đồng thời có giấy chứng nhận đăng ký sản xuất, kinh doanh về lĩnh vực tương ứng. Vì vậy, Bộ NN - PTNT phải xin ý kiến của Bộ Y tế cùng tham gia vào việc cấp giấy chứng nhận an toàn cho các sản phẩm của cây trồng BĐG có liên quan đến thực phẩm như cây ngô, đậu tương. Tuy nhiên, Bộ này cho rằng họ chỉ chịu trách nhiệm thực phẩm từ bàn ăn.

Với sản phẩm của sinh vật BĐG là một lĩnh vực mới nên cần phải có thời gian để nghiên cứu, tìm hiểu thêm. Chính vì vậy, suốt từ năm 2006 đến nay, Bộ NN-PTNT không thể ban hành quy định liên quan đến quản lý an toàn với sinh vật BĐG. Sau đó, Bộ NN-PTNT xác định chỉ tập trung vào quản lý an toàn với sinh vật BĐG là giống cây trồng.

Thế nhưng, giống cây trồng cũng liên quan đến thực phẩm. Cuối cùng, Bộ NN-PTNT phải đề nghị với Chính phủ cho phép khảo nghiệm đánh giá diện rộng. Đến tháng 8/2009, Chính phủ đã đồng ý cho Bộ NN-PTNT tổ chức khảo nghiệm đánh giá rủi ro với cây trồng BĐG. Bộ đã xây dựng Thông tư quy định về khảo nghiệm đánh giá rủi ro của cây trồng biến đổi gene đối với đa dạng sinh học và môi trường (được ban hành vào ngày 27/10/2009). Như vậy tức là mới chỉ đi được một “mẩu” của quãng đường. Điều này rất đáng lo ngại vì thực tế sản xuất đang yêu cầu ứng dụng mạnh loại cây trồng BĐG.

Cây trồng biến đổi gene khó ra đồng ruộng vì thiếu hành lang pháp lý. Ảnh: Phạm Nguyễn

- Như vậy, chúng ta không thể thực hiện được kế hoạch đặt ra là đến năm 2011 đưa cây trồng BĐG vào sản xuất?

- Đúng như vậy. Bộ NN-PTNT đang cố gắng để tháng 5 tới đưa vào khảo nghiệm trên đồng ruộng. Tức là đưa giống cây trồng BĐG ra đồng nhưng trong điều kiện cách ly hoàn toàn với xung quanh để theo dõi, đánh giá. Thời gian khảo nghiệm đánh giá ít nhất phải có hai vụ liên tiếp và mất thêm một vụ để trồng trên diện rộng tại các vùng sinh thái (mất khoảng 1,5 năm). Trong khi đó các doanh nghiệp có giống cây trồng BĐG chưa nộp hồ sơ đăng ký khảo nghiệm. Vì vậy, phải hết năm 2011 mới đánh giá xong về an toàn của cây trồng này.

- Việc chuẩn bị cây giống được thực hiện như thế nào, thưa ông?

- Hiện có hai nguồn cung cấp giống. Thứ nhất là giống của các công ty nước ngoài và một số giống có sẵn trong nước. Nếu các công ty nước ngoài muốn đưa giống vào Việt Nam phải làm thủ tục xin cấp phép khảo nghiệm. Đến thời điểm này, chúng tôi vẫn chưa nhận được hồ sơ nào xin đăng ký khảo nghiệm giống. Có lẽ họ còn chờ Nghị định về quản lý an toàn sinh học được ban hành. Bộ TN – MT là cơ quan chủ trì xây dựng nghị định này, dự kiến cuối năm 2009 sẽ được thông qua và ban hành nhưng đến nay đã qua thời điểm đó.

Xin cảm ơn ông!